Nieuwsbrief
2007
|
Vrijwel het
gehele jaar stond ‘121 rue de Lille’
in het teken van de viering van het vijftigjarig bestaan van het Institut
Néerlandais. Deze begon op 11 januari ‘s ochtends met
een feestelijke ontvangst in het Hôtel Turgot, gevolgd door
de opening van de door Custodia – in samenwerking met het Kupferstichkabinet
te Berlijn – georganiseerde tentoonstelling Rembrandt
… bouquet final in aanwezigheid van HM de Koningin
en verschillende Franse en Nederlandse ministers. Wegens groot succes
werd de thematische tentoonstelling van de Rembrandt-prenten, Rembrandt
et les femmes, in Hôtel Turgot met een maand verlengd.
Buitenshuis ondervonden de Deense tekeningen, De Abildgaard
à Hammershøi uit de collectie veel belangstelling,
niet alleen in het Maison du Danemark te Parijs maar ook in het Statens
Museum for Kunst te Kopenhagen. In het najaar werd de historische
tentoonstelling Louis Napoléon, de
eerste koning van Holland, gepresenteerd, die eveneens door Custodia
– in samenwerking met het Paleis Het Loo – was samengesteld.
De publicatie Rembrandt … Bouquet final, een platenalbum
met korte teksten van Holm Bevers, raakte ondanks de verhoogde oplage
halverwege uitverkocht! De Engelse editie van het Museum het Rembrandthuis
bood uitkomst. Het Exposition-Dossier De Abildgaard à Hammershøi.
75 dessins danois de la Collection Frits Lugt, geschreven door
de Deense kunsthistorici Michael Nellemann, conseiller culturel aan
de Deense ambassade in Parijs, en Jonas Storvse, conservator bij het
Musée Pompidou, verscheen bij de tentoonstelling in het Maison
du Danemark (bezocht door meer dan 4.000 belangstellenden). Helaas
was er door de wisseling van de directeur te Kopenhagen – waar
meer dan 30.000 bezoekers de tentoonstelling hebben bewonderd –
geen tijd en gelegenheid om de catalogus in het Deens uit te geven.
Voor de tentoonstelling Louis Napoléon. Premier roi de
Hollande (1806-1810), een onderwerp waarover in Frankrijk weinig
of niets verschenen is, werd de bestaande Nederlandse editie vertaald
en aangepast. De Rembrandt … Bouquet final trok in
twee maanden tijds meer dan 20.000 bezoekers terwijl de kleine tentoonstelling
in Hôtel Turgot van Rembrandt et les femmes over drie
maanden 18.400 bezoekers mocht tellen. Daarentegen kreeg Louis
Napoléon, prachtig ingericht door Wim Crouwel, slechts
2000 bezoekers, wat voor een belangrijk gedeelte te wijten was aan
de korte periode van vijf en een halve week waarin twee serieuze transportstakingen
plaats vonden. In januari vond in Hôtel Turgot een bijeenkomst
rond de voor Frankrijk belangrijke 18de eeuwse Duitse graveur J. G.
Wille plaats, waarbij een kleine presentatie van werken uit eigen
bezit. Een buitengewoon succesvolle literaire avond rond brieven van
Doesburg & Dada uit de collectie, georganiseerd door
het Institut Néerlandais, vraagt naar meer. Tijdens de Salon
du Dessin werd er een kunstbeschouwing over Rembrandt als verzamelaar
gehouden, voorafgegaan door een vergelijkbare bijeenkomst voor een
aantal journalisten. Aan het eind van het jaar werd er voor de Amsterdamse
Prentkring een kunstbeschouwing georganiseerd aan de hand van voortekeningen
voor prenten uit de verzameling, gevolgd door een presentatie van
geïllustreerde brieven. Door de medewerkers werden verschillende
seminars gegeven o.a. voor Franse restauratoren in opleiding als ook
leerlingen van de Ecole du Louvre. Op verzoek van het Musée
du Louvre werd een Rembrandt seminar voor een Amerikaanse groep studenten
georganiseerd. Tijdens de Séminaire européen de
conservateurs in juni, mede georganiseerd door het Musée
du Louvre, werd er een lezing over Lugt en het Merkenboek gehouden,
terwijl er in oktober een lezing in Nantes – georganiseerd door
de locale Société archéologique & historique
– plaats vond met het oog op de toekomstige publicatie van Paysages
en France. Begin van het jaar vond er te Besançon een
geslaagde bijeenkomst van conservatoren van tekeningen en prenten
uit de Parijse en provinciale musea plaats als reactie op de tweejaarlijkse
internationale bijeenkomst van prentenkabinetten (zgn. 50 Lux). Het
initiatief voor deze ontmoeting, die in september in het Hôtel
Turgot herhaald werd, kwam van de verantwoordelijke conservatoren
van Besançon, Rouen en de Fondation Custodia. De bedoeling
is jaarlijks, voor de dag, een Frans provinciaal museum – waar
een belangrijke tentoonstelling of collectie te zien is – te
bezoeken en één keer per jaar in Parijs een vergadering
te organiseren. De ontvangst van CODART (het “World-wide
network of Museum curators of Dutch and Flemish Art”),
waarvoor de medewerkers van Custodia veel werk hebben verzet, vond
plaats bij de sluiting van de Rembrandt tentoonstelling. De bijeenkomsten
in de daarop volgende dagen waren met name voor de Franse collegae
van zeer groot belang!
Afgelopen jaar werden er in het Hôtel Turgot, behalve het elfde
festival Oude Muziek, in het kader van het programma van het Institut
Néerlandais, twee literaire avonden, een concert, en een lezing
gehou-den. Tevens werd er gastvrijheid verleend voor het houden van
zes sponsoravonden. Verder werden er door de staf weer talloze rondleidingen
gegeven voor een gespecialiseerd en minder gespecialiseerd publiek.
Projecten voor 2008 betreffen een Exposition-Dossier,
Dessins nordiques des collections Jean Bonna & Frits Lugt,
van een dertigtal tekeningen uit beider verzameling. Verder zullen
eind mei twee belangrijke publicaties van de pers komen, die door
hun lijvigheid veel meer aandacht vroegen dan voorzien: Paysages
en France dessinés par Lambert Doomer [et autres] en de
bezitscatalogus – in twee delen –, Rembrandt Etchings
from the Frits Lugt Collection door de prentenkenner Erik Hinterding.
De uitgave van de briefwisseling tussen de 19de eeuwse beeldhouwster
Marcello en haar biechtvader, die zich in de verzameling bevindt,
staat op stapel als eerste in de reeks Ecrits d’artistes
de la Collection Frits Lugt. Ook de lezingen die in 2005 ter
gelegenheid van het afscheid van Carlo James als restaurator van de
Fondation Custodia zijn gehouden, zullen dit jaar in boekvorm uitkomen.
In het najaar wordt door Custodia voor het Institut Néerlandais
een tentoonstelling van de Vlaamse en Nederlandse tekeningen uit de
Uffizi te Florence georganiseerd, vergezeld van een catalogus, om
op deze manier het bezit aan Nederlandse tekeningen grotere bekendheid
te geven. Freek Heijbroek gaat gestaag door met het verzamelen van
wetenswaardigheden voor de biografie van Frits Lugt. Hij is hiervoor
al enige malen in Amerika (gecombineerd met een kunsttransport) geweest,
zoals de Getty; maar zijn belangrijkste vondst was echter de verloren
gewaande tweede helft van het Lugt-archief dat zich (nog) in het RKD
bevond!
De voortzetting van het Merkenboek is op
een cruciaal punt aangekomen! Zoals bekend is er ten behoeve van de
nieuwe verbeterde en uitgebreide heruitgave van Lugts standaardwerk,
Les Marques de collections de dessins & d’estampes
(1921-1956) destijds door de Fondation Custodia een 'partnerschap'
aangegaan met het RKD in Den Haag, het Département des Arts
graphiques van het Musée du Louvre en, vanaf 2003 met het Centre
allemand d’Histoire de l’Art te Parijs. De werkzaamheden
werden vanaf 2000 uitgevoerd door Laurence Lhinares en Rhea Blok.
In 2003 werd de Société Frits Lugt pour l’Étude
des Marques de Collections (SFL) opgericht en vond er een succesvolle
veiling ten behoeve van de voortzetting van het werk aan het merkenboek
plaats. Vanaf 1 september 2005 heeft Peter Fuhring de leiding van
het équipe op zich genomen. Afgelopen jaar vonden er verschillende
bijeenkomsten en vergaderingen plaats, gevolgd door demonstraties
van het te behandelen materiaal. De gedachte en wens om de (oude en)
nieuwe gegevens in eerste instantie in boekvorm eind 2009 uit te geven
zijn inmiddels achterhaald. Behalve het feit dat de materie van een
dergelijke omvang is is de voortschrijding van de techniek van dien
aard dat een (eerste) versie op het Internet (voorjaar 2010) verreweg
de voorkeur heeft. Het voordeel is dat kinderziektes en/of onvolkomenheden
in de de notities opgelost kunnen worden. Toekomstige aanvullingen,
correcties en onderhoud varen er eveneens wel bij. Het nadeel is dat
de belangstelling voor een toekomstige versie op papier (minimaal
3 delen) aanzienlijk minder zal zijn. Dit laatste zal t.z.t. onderzocht
moeten worden door middel van intekening, beschikbare subsidie etc.
De ‘lancering’ van de huidige database (tot op heden betaald
door de FC) d.m.v. de creatie van een interface op het Internet vraagt
echter een dus- danige technische ingreep die de Fondation Custodia
niet in staat is te leveren. In 2008 zal dankzij een nauwe samenwerking
met de technische afdeling van het Louvre – onze belangrijkste
partner in het project – een begin gemaakt worden met het perfectioneren
van de database voor consultatie op het Internet! Om niettemin toch
in de ‘papieren’ sfeer te blijven zal er bij de lancering
van de database op het Internet een ca 100 pagina’s tellende
publicatie verschijnen die een (onmisbare) compilatie is van afbeeldingen
van àlle merken (met nummer maar zonder tekst). Hieraan voorafgaand
een inleiding over het project en het gebruik van de database.
En last but not least, 2007 was een bijzonder mooi jaar voor aanwinsten.
Behalve een aantal schenkingen (een fraaie aquarel van Jongkind ter
herinnering aan een overleden vriend des huizes en een schitterende
druk van de Aanbidding der Koningen door de 16de eeuwse Nederlandse
graveur Jan Muller ter herinnering aan het feit dat het echtpaar Lugt
50 jaar geleden het Institut Néérlandais heeft opgericht)
kon er beslag gelegd worden op een vroege tekening van de Deense
Ch. W. Eckersberg voorstellende het Hercules paviljoen te Kopenhagen
(1809) en een aquarel voorstellende het heuvelachtig landschap bij
Gruchy in Normandië van J.-F. Millet (1814- 1875). Tevens konden
er in één klap een tiental bijzondere miniaturen uit
een Parijse privé-verzameling verworven worden en deed de prachtig
bewaarde krijttekening van F. Boucher (een langdurig bruikleen) definitief
zijn intrede in de verzameling. |
|
